Geri Dönüşüm Dedektifleri oyunu, öğrencilerin günlük hayatta karşılaştıkları nesneleri yapıldıkları malzemeye göre ayırmalarını sağlayan bir sınıf etkinliğidir. Bir gazetenin, plastik şişenin veya cam kavanozun hangi gruba ait olduğunu konuşarak başlayan çalışma, öğrencilerin atıkları ayırırken nelere dikkat edeceklerini öğrenmeleriyle devam eder.
Etkinlik, MEB Yaşam Becerileri Projesi İlkokul Etkinlik Kitabı’nın 50. sayfasında yer almaktadır. Aşağıdaki sınıf uygulaması ve indirilebilir kartlar, bu etkinliği hazırlamayı kolaylaştırmak için oluşturduğumuz örneklerdir.
Geri Dönüşüm Dedektifleri İçin Hangi Malzemeler Gerekli?
Oyunu hazırlamak için dört grup başlığı ve nesne kartları yeterlidir: Kâğıt/Karton, Plastik, Metal ve Cam. Başlıklar dört masaya, kutuya veya sınıfta ayrılan dört alana yerleştirilebilir. Başlangıçta farklı renkte kutular bulmak zorunlu değildir; öğrencilerin başlıkları rahatça görmesi önemlidir.
İndirilebilir dosyada gazete, karton kutu, karton rulo, PET su şişesi, şampuan ambalajı, yoğurt kabı, metal içecek kutusu, konserve kutusu, metal kavanoz kapağı, cam şişe, reçel kavanozu ve turşu kavanozu için toplam 12 kart bulunmaktadır. Her malzeme grubunda üç örnek yer alır. Kartlar karışık dağıtıldığı için öğrenciler sıralamayı ezberlemek yerine nesnenin malzemesini düşünmelidir.
Sınıfta kartlarla çalışılması, özellikle cam ve metal örneklerinin güvenli biçimde ele alınmasını sağlar. Öğrencilerden çöp toplamaları veya evlerinden kırık cam, keskin kutu, kirli ambalaj getirmeleri istenmemelidir. Gerçek bir örnek gösterilecekse öğretmen tarafından seçilmiş, temiz ve güvenli bir nesne kullanılmalıdır.
Geri Dönüşüm Dedektifleri Oyunu Nasıl Uygulanır?
Öğretmen oyuna bir nesne kartını göstererek başlayabilir. Örneğin gazete kartı için “Bu nesne hangi malzemeden yapılmış?” sorusu sorulur. Ardından öğrenci, kartı seçtiği başlığın altına yerleştirir ve neden o grubu seçtiğini açıklar. İlk örneğin birlikte yapılması, çocukların oyunda kendilerinden ne beklendiğini anlamasına yardımcı olur.
Sonraki kartlar öğrencilere veya küçük gruplara dağıtılır. Her grup kendi kartlarını inceler, uygun başlığa yerleştirir ve kararını sınıfla paylaşır. Kararsız kaldıkları bir kartı ayırıp daha sonra birlikte değerlendirebilirler. Öğretmen, yanlış yerleştirilen kartı hemen kaldırmak yerine nesnenin hangi özelliğine bakıldığını sorabilir.
Oyunun hızlı bitirilmesi yerine her öğrencinin seçimini açıklamasına zaman ayrılmalıdır. İki öğrenci farklı cevap verdiğinde kart üzerindeki nesne tekrar incelenebilir. Örneğin cam kavanoz ile metal kapağının ayrı kartlarda gösterilmesi, aynı eşyanın farklı malzemelerden oluşabileceğini konuşmak için iyi bir fırsattır.
Sınıfta Nasıl Bir Uygulama Yapılabilir?
24 kişilik bir ikinci sınıf için altı grup kurulabilir ve her gruba iki kart verilebilir. Bu sayı ve sınıf düzeyi bir uygulama önerisidir; öğretmen dağılımı kendi sınıfına göre değiştirebilir. Gruplar kartlarını yerleştirdikten sonra birer öğrenci kararlarını açıklar. Her öğrencinin katılması için açıklama yapan kişi bir sonraki turda değiştirilebilir.
Örneğin bir grup, yoğurt kabını görünüşünden dolayı kâğıt grubuna koymuş olabilir. Öğretmen “Karttaki kabın malzemesi ne?” sorusuyla grubu yeniden düşünmeye yönlendirebilir. Grup, kartta belirtilen plastik kabı uygun başlığa taşıyarak gerekçesini düzeltebilir.
Okumaya yeni başlayan öğrencilerde nesnelerin adları öğretmen tarafından okunabilir. Daha büyük sınıflarda ise öğrencilerden kartlarını yerleştirmenin yanında “Neden bu grupta?” sorusuna kısa bir açıklama yazmaları istenebilir.
Karttaki Malzeme Grubu İle Okuldaki Toplama Kutusu Aynı Mı?
Bu kartlar öncelikle nesneleri malzemelerine göre sınıflandırmak için hazırlanmıştır. Gerçek atıkların hangi kutuya bırakılacağı, okulun toplama düzenine ve yerel olarak kabul edilen atıklara göre ayrıca değerlendirilmelidir. Kartta plastik grubunda bulunması, her plastik ürünün her toplama noktasında kabul edildiği anlamına gelmez.
Uygulamanın ardından öğrencilerle okulun mevcut kutuları incelenebilir. Kutuların üzerindeki yazı ve işaretler okunarak dersteki gruplarla ilişkisi konuşulabilir. Kirli, birden fazla malzemeden oluşan veya ayrı toplanması gereken ürünler için öğretmen, okulun geçerli yönlendirmelerini esas almalıdır.
Geri Dönüşüm Dedektifleri Kartları PDF İndir
Geri Dönüşüm Dedektifleri Sınıflandırma Kartlarını İndir
Üç sayfalık dosyanın ilk iki sayfasında kesilerek kullanılabilecek nesne kartları, son sayfasında grup başlıkları ve öğretmen için cevap anahtarı bulunur. Öğrencilere dağıtılacak kartlar önceden hazırlanabilir; cevap anahtarı öğretmende kalmalıdır. Dosya, MEBBilgi tarafından hazırlanan destek materyalidir; resmî MEB formu değildir.
Etkinlik Yaşam Becerileri Planına Nasıl Eklenir?
Bu çalışmaya Yaşam Becerileri Projesi yıllık çalışma planı örneğimizin Ekim bölümünde yer verdik. Bu yerleştirme, sitemizdeki örnek plana aittir; Bakanlığın bu etkinlik için zorunlu tuttuğu bir ay olarak değerlendirilmemelidir.
Uygulama sırasında öğrencinin malzemeleri ayırt etmesi, seçimini açıklaması ve gerektiğinde kararını gözden geçirmesi gözlemlenebilir. Öğretmen notu yazılacaksa yalnızca gerçekten gözlenen davranış kaydedilmelidir. Notların hazırlanması için Yaşam Becerileri gözlem formu öğretmen notları örneklerinden yararlanılabilir.
