OYSS’de zümrenin hazırlayacağı iki soru, seçilen konu-soru dağılım senaryosundaki öğrenme çıktılarına dayanmalı. Bakanlığın OYSS tanıtımına göre iki soru zümre öğretmenlerinin ortak kararıyla oluşturulacak; diğer sorular öğretmenlerin belirleyeceği güçlük düzeylerine göre Bakanlık soru havuzundan gelecek. Dolayısıyla zümrenin işi yalnız soru yazmak değil: soruların neyi ölçeceğini ve nasıl puanlanacağını da birlikte kararlaştırması gerekiyor.
Bu yazı, OYSS ana rehberimizin soru hazırlama bölümünü ayrıntılandırıyor. Sistemin hangi sınıf ve derslerde başlayacağını bilmiyorsanız önce kapsam yazısını okuyabilirsiniz. Aşağıdaki sıra, zümrede yapılacak içerik kontrolüdür; henüz açılmamış panelin butonlarını tarif etmiyor.
Önce “iki soru” kuralını doğru anlayalım
ÖDSGM’nin açıklamasında, seçilen senaryonun öğrenme çıktılarına yönelik iki sınav sorusunun zümre kararıyla hazırlanacağı belirtiliyor. Bu, her öğretmenin her şubesi için ayrıca iki farklı soru yazacağı ya da sınavın yalnız iki sorudan oluşacağı anlamına gelmez. Toplam soru sayısı ve konu dağılımı için ilgili sınıfın resmî tablosu ve seçilen senaryo esas alınmalı. OYSS, ülke geneli ortak yazılıyla da aynı uygulama değildir; farkları ayrı yazıda anlattık.
1. Sınıfın ve yazılının doğru senaryosunu açın
2026-2027 birinci dönem konu-soru dağılım tabloları içinden dersinizi açın. Sınıf, dönem ve yazılı sırasını dosyanın içinde kontrol edin. Aynı dersin farklı sınıfları veya birinci ve ikinci yazılıları birbirine benzeyebilir. Zümre daha önce senaryo kararı aldıysa tutanaktaki numarayla tabloyu karşılaştırın. Henüz karar alınmadıysa senaryo seçimi ve karar tutanağı rehberimizden yararlanın.
2. Her soruyu bir öğrenme çıktısına bağlayın
Seçilen senaryonun satırlarını tek tek okuyup hangi öğrenme çıktısından kaç soru beklendiğini işaretleyin. Zümrece hazırlanacak iki sorunun hangi çıktıları ölçeceğini birlikte belirleyin. Hazırlaması kolay diye iki soruyu aynı dar bilgi alanına toplamak senaryonun ölçmek istediği alanları daraltabilir. Henüz işlenmemiş veya senaryoda yer almayan bir çıktıya soru yazmak da aynı ölçüde sorunlu.
Kısa kontrol sorusu şudur: “Öğrencinin cevabından hangi öğrenme çıktısına ulaştığını anlayabilecek miyiz?” Cevap belirsizse soru kökü veya beklenen yanıt yeniden yazılmalı. Şubeler arasında ilerleme farkı varsa bunu soru metniyle örtmeye çalışmak yerine zümrede sınav kapsamını konuşmak gerekir.
3. Açık uçlu soru kökünü netleştirin
Öğrenci hangi veriyi kullanacak, kaç gerekçe sunacak, hangi sonuca ulaşacak? Bunlar soru kökünden anlaşılmalı. Tek başına “açıklayınız” demek yeterli değil. Bir soruda bağımsız birkaç görev isteniyorsa alt maddeleri ve puanlarını ayırmak değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Örneğin çevre konulu bir öğrenme çıktısı için “Çevreyi açıklayınız” gibi geniş bir kök yerine kısa bir okul yaşamı durumundan hareketle iki uygulanabilir öneri ve her biri için gerekçe istemek daha belirgin bir cevap üretir. Bu, yalnız soru yazma tekniğini gösteren temsili bir örnektir; resmî öğrenme çıktısı ve senaryo görülmeden doğrudan sınav sorusu olarak kullanılmamalıdır.
4. Cevap ve puanlama anahtarını aynı anda yazın
Soruyu görmeyen başka bir zümre öğretmeni, aynı öğrenci cevabını benzer biçimde puanlayabilir mi? Beklenen yanıtı, kabul edilebilecek eşdeğer ifadeleri ve kısmi puan koşullarını yazın. Öğrencinin doğru gerekçeyi farklı sözcüklerle kurması, yalnız örnek cümleyi kullanmadığı için yanlış sayılmamalı. “Öğretmen yorumuna göre puanlanır” gibi belirsiz bir anahtar ise ortak değerlendirmeyi zorlaştırır.
Yalnız örnek olarak, iki öneriye 2’şer, iki gerekçeye 3’er puan verildiğinde soru 10 puan eder. Bu resmî veya sabit bir OYSS puan kuralı değildir. Dersin niteliğine ve senaryonun yapısına göre puanlar değişir; nihai toplamı zümre kontrol etmeli.
5. İki soruyu ayrı ayrı kontrol edin
| Kontrol | Birinci soru | İkinci soru |
|---|---|---|
| Hangi öğrenme çıktısına bağlı? | Çıktı kodu veya adı | Çıktı kodu veya adı |
| Beklenen öğrenci işlemi belli mi? | Soru kökü kontrolü | Soru kökü kontrolü |
| Alternatif doğru yanıtlar yazıldı mı? | Anahtar kontrolü | Anahtar kontrolü |
| Kısmi puan ve toplam tutarlı mı? | Tekrar hesaplayın | Tekrar hesaplayın |
| Dil, tablo ve görseller açık mı? | Başka öğretmen okusun | Başka öğretmen okusun |
Bu çizelgenin amacı yeni bir zorunlu evrak oluşturmak değil, soru kâğıdıyla puanlama anahtarı arasındaki farkları sınavdan önce görmek. Görsel veya tablo varsa basılı çıktının okunurluğunu da kontrol edin. Gerçek öğrenci bilgilerini örnek sorularda veya ekran görüntülerinde kullanmayın.
Zümre kararında neler somutlaşmalı?
Sınıf, ders, dönem, yazılı sırası, kullanılan resmî tablo ve seçilen senaryo numarası tutanakta açıkça yer almalı. İki sorunun hangi öğrenme çıktılarına ait olduğu; soru ve puanlama anahtarının son kontrolünü kimin yapacağı da belirlenebilir. Hazır genel cümleleri kopyalamak yerine toplantıda gerçekten alınan kararı yazın. İndirilebilir boş tutanak ve öğrenci duyurusu örnekleri senaryo yazımızda bulunuyor.
Sık sorulanlar
İki soru herkes için aynı mı olacak?
Bakanlık bu soruların zümrenin ortak kararıyla oluşturulacağını söylüyor. Şube veya öğretmen bazında yükleme biçimi henüz açıklanmadığı için panel açılmadan teknik işlem tarifi vermiyoruz.
Kalan soruları zümre mi yazacak?
Açıklanan modelde diğer sorular Bakanlık havuzundan, öğretmenlerin belirleyeceği güçlük düzeylerine göre gelecek. Seçim ekranının ayrıntıları gerçek panelde doğrulanmalı.
İki sorunun puanı sabit mi?
Duyuruda bu iki soruya özgü sabit bir puan belirtilmiyor. Başka okulun örnek puanlamasını kendi sınavınıza koşulsuz taşımayın.
Özetle: Önce resmî tablo ve zümre senaryosu, ardından iki açık uçlu soru ve bunların puanlama anahtarı. Panel açıldığında bu rehberi doğrulanmış ekran adımlarıyla tamamlayacağız.
