Okul Temelli Sosyal Etkinlik Planında KD, S, SP, B ve DÇT Kodları Ne Anlama Geliyor?
Okul temelli sosyal etkinlik alt hedef kodları, eylem planının en çok duraksatan alanlarından biri. Kodu etkinliğin adına bakarak seçmek kolay görünüyor; oysa aynı faaliyet iki farklı hedefe hizmet edebilir. Bir müze gezisi kültürel mirası tanıma amacı taşıyorsa başka, gezi sonrasında öğrenciler özgün bir sergi hazırlıyorsa başka kod daha uygun olabilir.
Bu rehber, MEB’in 2026-2027 Okul Temelli Sosyal Etkinlikler Eylem Planı Kılavuzundaki beş tema ve 26 alt hedef kodunu kısa dille açıklar. Tablodaki faaliyetler kılavuzdan kopyalanmış hazır plan satırları değil; kod seçimini göstermek için hazırlanmış örneklerdir. Kendi planınızda okulun öğrencilerini, imkânlarını ve onaylanan etkinliği esas alın.
Alt hedef kodu seçerken önce hangi soruyu sormalı?
“Bu etkinlik hangi temaya benziyor?” iyi bir başlangıç ama yeterli değil. Ardından “Öğrenci bu etkinlikte ne yapacak, hangi gelişim hedefi için yapacak?” sorusunu sorun. Örneğin öğrenciler eski bir yapıyı yalnız gezip tanıyacaksa somut mirası öğrenme öne çıkar. Aile büyüklerinden masal, oyun veya sözlü anlatı derleyeceklerse somut olmayan mirasın aktarımı öne çıkar. Fotoğraf ve metinlerle yeni bir sergi üreteceklerse özgün ürün hedefi gündeme gelir.
Resmî plan örneğinde Ay, Tema, Etkinlik Planlayıcıları, Alt Hedef No. ve Örnek Etkinlik sütunları var. Bu rehber kod seçimine odaklanıyor. Diğer sütunlar için okul temelli eylem planı doldurma yazımıza, plan öncesi öncelikleri belirlemek için de ihtiyaç analizi rehberimize bakabilirsiniz.
Kültür Dünyamız: KD.1-KD.5
| Kod | Hedefin kısa karşılığı | Uygulanabilir örnek |
|---|---|---|
| KD.1 | Kültürel değerlere ilişkin farkındalık. | Öğrencilerin okul çevresindeki kültürel simgeleri araştırıp sınıf panosu hazırlaması. |
| KD.2 | Somut kültürel mirası tanıma. | Yerel müzedeki nesneleri inceleyip açıklama kartları yazması. |
| KD.3 | Somut olmayan mirasın kuşaklar arasında aktarımı. | Yörede bilinen çocuk oyunlarını aile büyüklerinden öğrenip kurallarını kaydetmesi. |
| KD.4 | Tarihî mirasla bağ kurma ve sosyal hayata uyum. | Tarihî bir mekânda rehberli inceleme yapıp bugünkü yaşamla bağlantısını tartışması. |
| KD.5 | Kültürden esinlenerek özgün ürün oluşturma ve sunma. | Yerel anlatılardan hareketle öğrencilerin kısa metinler üretip sergilemesi. |
KD.2 ile KD.3 farkı: Müze binası ve nesne gibi fiziksel miras KD.2’ye, masal, sözlü anlatı, geleneksel oyun gibi yaşatılan kültürel aktarım KD.3’e daha yakındır. Etkinlik ikisini de kapsıyorsa öğrencinin asıl görevi ve etkinlik çıktısı hangi hedefe ağırlık veriyorsa o kodu seçin; gerekirse etkinliği iki gerçek çalışma olarak ayrı satırlarda planlayın.
Sanat: S.1-S.5
| Kod | Hedefin kısa karşılığı | Uygulanabilir örnek |
|---|---|---|
| S.1 | Geleneksel sanatları tanıma ve uygulama. | Öğrencilerin geleneksel motifleri inceleyip kendi tasarım kartlarını yapması. |
| S.2 | Sanatçı ve zanaatkârlarla etkileşim. | Yerel bir zanaatkârla soru cevap oturumu ve ardından öğrenci atölyesi. |
| S.3 | Sahne sanatlarına katılım. | Öğrencilerin kısa bir oyunun yazım, prova ve sahne görevlerini paylaşması. |
| S.4 | Sanatı sosyal sorumluluk için kullanma. | Güvenli okul yaşamı üzerine öğrencilerin hazırladığı afiş ve kısa gösterim. |
| S.5 | Sanat yoluyla kendini ifade etme. | Farklı malzemelerle hazırlanan öğrenci eserlerinin açıklama notlarıyla sergilenmesi. |
S.1 ile S.2 farkı: Geleneksel sanat üzerinde öğrencinin öğrenmesi ve üretimi S.1’e, bir sanatçı veya zanaatkârla kurduğu öğrenme ilişkisi S.2’ye vurgu yapar. Okula konuşmacı davet edilmesi tek başına iyi bir etkinlik tanımı değildir; öğrencinin soruları, denemesi ve ortaya koyduğu ürün de planda görünmeli.
Spor: SP.1-SP.5
| Kod | Hedefin kısa karşılığı | Uygulanabilir örnek |
|---|---|---|
| SP.1 | Düzenli hareket ve sağlıklı yaşam alışkanlığı. | Sınıfların erişilebilir hareket istasyonlarında dönüşümlü görev alması. |
| SP.2 | Sporla sosyal ve duygusal becerileri geliştirme. | Takım görevlerinden sonra iş birliği ve iletişim üzerine kısa öğrenci değerlendirmesi. |
| SP.3 | Kapsayıcı spor ortamı oluşturma. | Farklı hareket becerilerine uygun kurallarla düzenlenen ortak oyun günü. |
| SP.4 | Geleneksel sporları tanıtma. | Yaş grubuna uygun geleneksel oyun ve sporların kurallarını öğrenme istasyonları. |
| SP.5 | Adil oyun ve spor etiği. | Maç sırasında hakemlik, saygı ve anlaşmazlık çözümü görevleriyle fair play çalışması. |
Bir spor şenliği yapılıyor diye bütün spor kodlarını aynı satıra yazmayın. Planlanan etkinlik, örneğin özellikle farklı gereksinimleri olan öğrencilerin birlikte katılmasını sağlayacak şekilde tasarlandıysa SP.3’ün gerekçesi görünür olmalı. Yarışma sonuçlarının yanında öğrencinin adil oyun davranışını izleyecekseniz SP.5 daha anlamlı olabilir.
Bilim: B.1-B.5
| Kod | Hedefin kısa karşılığı | Uygulanabilir örnek |
|---|---|---|
| B.1 | Bilim etiği ve araştırma sorumluluğu. | Öğrencilerin kaynak gösterme ve doğru veri kullanımı üzerine örnekleri tartışması. |
| B.2 | Araştırma yöntem ve becerileri. | Okul bahçesindeki sıcaklık farklarını ölçüp bulguları basit bir çizelgede karşılaştırması. |
| B.3 | Harezmi Eğitim Modeliyle çok boyutlu düşünme. | Okulda su tüketimini farklı derslerin katkısıyla inceleyen, modelin işleyişine uygun çalışma. |
| B.4 | Analitik ve eleştirel düşünme. | Bir iddiaya ilişkin iki veri kaynağını karşılaştırıp gerekçeli sonuç yazması. |
| B.5 | Dijital okuryazarlık ve yenilikçi proje. | Öğrencilerin doğrulanmış bilgilerle okul sorununa yönelik dijital çözüm taslağı hazırlaması. |
B.2 ile B.4 farkı: Öğrencinin soru oluşturup veri toplaması ve yöntem kullanması B.2’ye; eldeki bilgi veya iddiaları çözümleyip sorgulaması B.4’e ağırlık verir. B.3 kodunu yalnız “disiplinler arası” sözcüğü geçiyor diye seçmeyin; çalışma gerçekten Harezmi Eğitim Modelinin uygulama yaklaşımıyla yürütülüyorsa kullanın.
Doğa-Çevre-Toplum: DÇT.1-DÇT.6
| Kod | Hedefin kısa karşılığı | Uygulanabilir örnek |
|---|---|---|
| DÇT.1 | Doğaya karşı sorumluluk ve önleyici tutum. | Öğrencilerin yakın çevrede gözlediği bir soruna yönelik uygulanabilir görev listesi hazırlaması. |
| DÇT.2 | Çevre sorunlarını anlama ve sürdürülebilir yaşam. | Okulun su tüketimini azaltmak için öğrencilerin öneri geliştirip sonucu izlemesi. |
| DÇT.3 | Geri dönüşüm, atık ve enerji tasarrufunda sorumluluk. | Öğrencilerin sınıf atık ayrıştırma düzenini kurup belirli aralıklarla kontrol etmesi. |
| DÇT.4 | İlk yardım ve güvenli davranış farkındalığı. | Yetkili sağlık görevlisinin rehberliğinde yaş grubuna uygun güvenli davranış istasyonları. |
| DÇT.5 | Afet bilinci. | Öğrencilerin okulun afet toplanma düzenini öğrenip tahliye tatbikatında görev alması. |
| DÇT.6 | Çevre ve toplum için disiplinler arası proje. | Fen, Türkçe ve görsel sanatlar katkısıyla öğrencilerin çevre sorunu için veri, metin ve görsel ürün üretmesi. |
DÇT.2 ile DÇT.3 farkı: Çevre sorununu tanıma ve sürdürülebilir yaşam üzerine genel bir çalışma DÇT.2’ye; atık yönetimi, geri dönüşüm veya enerji tasarrufu gibi belirli uygulamada öğrencinin sorumluluk üstlenmesi DÇT.3’e daha yakındır. DÇT.4 ve DÇT.5’i de ayırın: güvenli davranış ve ilk yardım çalışması ile afet hazırlığı aynı başlık değildir.
Bir plan satırını birlikte kontrol edelim
Örnek etkinlik: “Öğrenciler, ailelerinden öğrendikleri yerel oyunların kurallarını kaydedecek ve okulda farklı sınıflara öğretecek.” Bu çalışmanın ana işi yaşayan bir kültürel uygulamayı öğrenip aktarmak olduğu için Kültür Dünyamız / KD.3 tutarlı bir eşleşmedir. Etkinlikte yalnız oyun oynanıp hareket alışkanlığı geliştirilmesi amaçlansaydı spor temasındaki kodlar değerlendirilebilirdi. Kod, etkinliğin afişteki adından çok öğrencinin yaptığı iş ve amaçla seçilir.
Planlayıcı sütununa gerçekten görevlendirilen kurul veya kulübü, ay sütununa uygulanacak dönemi yazın. Faaliyetin güvenlik, erişilebilirlik ve malzeme ihtiyacını kulübün ayrıntılı planında ve ilgili izin süreçlerinde netleştirin. Etkinlik yapıldıktan sonra gerçekleşen katılımı e-Okul Sosyal Etkinlik Modülünde gerçek kayıtlarla izleyin; plan satırı, gerçekleşmiş faaliyet kaydı yerine geçmez.
Kılavuzdaki yüzde hedefleri her okula aynen mi yazılacak?
Kılavuzun 20-24. sayfalarında tema bazında “Gösterge”, “Mevcut Durum” ve “2026-2027 Hedef” sütunlarıyla örnek yıllık hedefler yer alıyor. Aynı bölüm, okulların kendi mevcut durumunu ve imkânlarını analiz ederek hedef belirleyebileceğini söylüyor. Bu nedenle örnek tablodaki yüzdeyi okulun geçen yılki katılımını görmeden kendi gerçekleşen oranı gibi yazmayın. “Katılan öğrenci oranı” ile “etkinlik artış oranı” da farklı göstergelerdir.
Son kontrol
- Seçilen kod, etkinliğin asıl öğrenci göreviyle örtüşüyor mu?
- Tema adı ve kod aynı aileden mi: KD, S, SP, B veya DÇT?
- Etkinlik, okulun onaylı eylem planı ve ilgili kulüp planıyla uyumlu mu?
- Örnek yüzdeleri okulun gerçek verisi gibi kopyalamadınız mı?
- Öğrenciye aktif ve erişilebilir bir rol tanımladınız mı?
Kaynak: MEB Okul Temelli Sosyal Etkinlikler Eylem Planı Kılavuzu, özellikle okul planı örneği ve 20-24. sayfalardaki alt hedef tabloları. Kısa hedef açıklamaları ve etkinlik örnekleri bu yazı için yeniden kaleme alınmıştır.
